Sistem oslanjanja vozila

Amortizeri i oslanjanje

Amortizeri i ostali djelovi oslanjanja su djelovi koji točkove vozila drže u kontaktu sa površinom puta, omogućavajući prijanjanje pneumatika (gume, točka) i obezbjeđuju najbolju moguću upravljivost, stabilnost i kočenje.

Od čega se tačno sastoji sistem oslanjanja?

Sistem oslanjanja je kompleksna struktura koja obuhvata nekoliko komponenata:
– amortizere
– opruge
– oscilirajuća ramena
– ležajeve točkova
– homokinetičke zglobove
– pneumatike (više o ovome na –  http://autoservispodgorica.me/2019/11/03/1576/ )

Proizvođači vozila su razvili veliki broj sistema za poboljšanje bezbjednosti i kontrole uključujuči  ESC (elektronska kontrola stabilnosti).
Kada sistem ESC detektuje da vozilo zanosi, da je ugao ljuljanja karoserije prevelik ili da pneumatici počinju da gube kontakt sa putem, on momentalno smanjuje snagu motora i primjenjuje kočnice pojedinačnom silom koja je potrebna da bi se vozilo održalo pod kontrolom.

Amortizer

Amortizeri su srž sistema oslanjanja vozila. Oni upijaju efekat neravne površine, smanjuju vibracije i drže pneumatike u neprekidnom dodiru sa putem u svim uslovima vožnje. Stabilnost i bezbjednost zato zavisi od njih.


Amortizeri kontrolišu kretanje opruga, prigušujući brza sabijanja i istezanja. Oni takođe sprečavaju da pneumatici izgube kontakt sa površinom puta što bi moglo dovesti do proklizavanja po vodi.

Vozila u prestižnim tržišnim  segmentima su opremljeni elektronski kontrolisanim amortizerima i namjenskom elektronskom upravljačkom jedinicom.

Kako se provjeravaju amortizeri?

Postoji više načina provjere, koju treba početi čim vozač primijeti da se automobil ponaša nestablinije nego inače:

1. Ako je amortizer istrošen, trošenje guma je nejednako, pa se poređenjem pneumatika na istoj osovini to može utvrditi
2. Stari dobri „tres test“ koristi se otkako postoje i amortizeri. „Protresite“ automobil – po povratku u prvobitan položaj bi trebalo tu da ostane, ne valja ako nastavi da se „ljulja“
3. Vizuelnom inspekcijom amortizera može da se provjeri da li postoje tragovi curenja ulja kojima je ispunjen svaki amortizer

Opruge

Sile koje generiše vozilo u pokretu su izuzetno složene i vrlo ih je teško kontrolisati budući da se pojavljuje duž različitih osa.


U arhitekturi sistema oslanjanja, svrha opruga je da podrže tećinu vozila i da apsorbuju potrese uzrokovane zbog površine puta, držeći karoseriju vozila u pravilnom položaju u odnosu na put.

Opruge su podložne habanju, tokom vremena kontinuirano opterećenje dovodi do zamora i gubitka elastičnosti. Opruge postepeno gube sposobnost da se vrate na originalnu veličinu kao rezultat zamora prouzrokovanog stresom. Zbog toga će korišćene opruge biti duže od novih.



Osilujuča ramena

Ona takođe čine sastavni dio sistema oslanjanja jer povezuju točkove za šasiju, dozvoljavaju upravljanje i omogućavaju amortizerima da osiliraju.

Gumene i metalne čaure preko kojih se ramena montiraju takođe ograničavaju prenos vibracija sa puta do putničke kabine.

U slučaju vožnje preko veoma neravnih površina, uvjek treba voditi računa da se ne prelazi preko rupa i ispupčenja pri velikim brzinama jer slučajni udari mogu lako oštetiti osilujuća ramena.

Ležajevi točka

Ovo su mehanički uređaji koji se koriste za smanjenje trenja između dva spojena dijela koja rotiraju po istoj osi. Ležajevi točka igraju bitnu ulogu tako što omogućavaju točkovima (pogonskim i nepogonskim) da rotiraju u odnosu na šasiju podržavajući opterećenja koja su primijenjena na njih.

Oni se sastoje od više rotirajućih komponenata (kuglica i valjčiča), koji su pozicionirani u termootpornom kavezu, i dva prstena, spoljašnjeg i unutrašnjeg.

Oni su takodje podložni habanju, ali se ne mogu podesiti ili servisirati, samim tim se moraju zamijeniti čim se čuje buka koja dolazi iz točka pri velikim brzinama.

Stanje ležaja se može pogoršati kao posledica:
– udara
– oštećenja drugih komponenata sistema oslanjanja
– normalnog trošenja tokom vremena

Istrošeni ili oštećeni ležajevi mogu uticati na prijanjanje točkova na putu i uzrokovati brzo trošenje drugih komponenata oslanjanja. Zato je preporučena zamjena čim se čuje buka koja dolazi iz točka.

Homokinetički zglobovi

Ovo su vrlo bitne mehaničke komponente između mjenjača i točkova. Oni prenose obrtni moment i snagu od mjenjača do točkova.

Štitnici od termoplastičnih elastomera (materijali koji su odabrani zbog njihove sposobnosti da se odupru starenju, termičkim šokovima i slučajnim udarima) sprečavaju ulazak prašine i prljavštine u homokinetičke zglobove. 

Iako su homokinetički zglobovi dizajnirani da traju veoma dugo, mnogi faktori mogu smanjiti njihov vijek trajanja i učiniti zamjenu potrebnom:
– odsustvo masti
– oštri uslovi vožnje
– ekstremno tople i hladne temperature
– udari